سوالات متداول

منظور از تلسکوپ ملی و رصدخانه ملی ایران چیست؟
اهمیت علمی این طرح برای کشور چیست؟
جایگاه رصدخانه ملی در ایران، منظقه و جهان چیست؟
آیا در عصر تلسکوپ های ۴۰ متری و تلسکوپ های فضایی، رصدخانه ملی ایران امکان رقابت دارد؟
آیا این طرح باعث رونق گردشگری علمی می شود؟
آیا تلسکوپ مورد نظر طرح رصدخانه ملی ایران در ایران ساخته می شود؟
آینه تلسکوپ از کدام کشور خریداری شده است؟
قله گرگش چگونه انتخاب شده است؟
آیا آلودگی نوری مشکلی برای طرح رصدخانه ملی ایجاد نمی کند؟
راهبرد علمی طرح رصدخانه ملی ایران چیست؟
نحوه همکاری رصدخانه ملی ایران با دانشگاهها و موسسات تحقیقاتی کشور چگونه است؟
دانشجویان چگونه می توانند با طرح رصدخانه ملی ایران همکاری کنند؟

 منظور از تلسکوپ ملی و رصدخانه ملی ایران چیست؟

رصدخانه ملی ایران بستری برای نصب و کاربری از تجهیزات مختلف نجومی و کیهان شناسی است و محدود به یک ابزار یا تلسکوپ نیست. با سرمایه گذاری در زیرساخت نظیر مکان یابی، احداث جاده اختصاصی، پایشگاه دائمی و تدوین برنامه توسعه، سایت رصدی گرگش یکی از مهمترین قدم های عملی برای ایجاد یک ازمایشگاه ملی در نجوم و کیهان شناسی ایجاد می کند. اصطلاح تلسکوپ ملی به تلسکوپ ۳/۴ متری رصدخانه ملی ایران داده شده است. این تلسکوپ در حال حاضر بزرگترین پروژه رصدخانه ملی ایران است.


 اهمیت علمی این طرح برای کشور چیست؟

طرح رصدخانه ملی ایران نخستین طرح کلان ملی در حوزه علوم پایه است و به تصویب شورای عالی عتف و هیات دولت رسیده است. این طرح در اولویت طرح های علم و فناوری نیز قرارگرفته است. این امر نه تنها به اهمیت علمی و فرهنگی نجوم در ایران اشاره دارد، بلکه این طرح را به دلیل چالش فنی که برای صنعت کشور ایجاد می کند و باعث بهبود دقت ساخت در صنایع ملی تا ۱۰۰ برابر میزان متعارف می شود از طرح های دیگر متمایز می کند. نجوم به عنوان علم پیشران فناوری در کشورهای صنعتی شناخته می شود و به این دلیل مورد توجه کشورهای مختلف است.


 جایگاه رصدخانه ملی در ایران، منظقه و جهان چیست؟

بنابه اهداف این طرح، تلسکوپ ۳/۴ متری رصدخانه ملی ایران، بزرگترین تلسکوپ کشور و رقیبی برای تلسکوپ های منطفه و همچنین جهان است. این تلسکوپ با بهره گیری از فناوری اپتیک فعال و همچنین بهره مندی از سایت رصدی مناسب با دید نجومی خوب و موقعیت جغرافیای مناسب، ابزار منحصر به فردی برای تحقیق در حوزه های مختلف نجوم و کیهان شناسی است که در اسناد علمی به آن اشاره شده است.


 آیا در عصر تلسکوپ های ۴۰ متری و تلسکوپ های فضایی، رصدخانه ملی ایران امکان رقابت دارد؟

موضوع ساخت تلسکوپ های بسیار بزرگ و عظیم مربوط به امروز نیست. در عصر تلسکوپ های ۱۰ متری چندین تلسکوپ ۱ تا ۴ متری ساخته شده و تولید علمی بسیار خوبی داشته اند. تلسکوپ های بسیار بزرگ و عظیم محرک های علمی خودشان را دارند و تلسکوپ های متوسط حتی کوچک نیز کاربری مخصوص خود را دارند. پس در بیشتر موارد، دامنه فعالیت تلسکوپ ها همپوشانی ندارد. اما سرمایه گذاری در تلسکوپ های بسیار بزرگ و عظیم فرا ملی است. از سوی دیگر، آموزش پرسنل و منجمان نیازمند ابزار علمی حرفه ای است که باید به سهولت در دسترس محققان و دانشجویان قرار گیرد.


 آیا این طرح باعث رونق گردشگری علمی می شود؟

بدون تردید اجرای این طرح به جذابیت طبیعی منطقه می افزاید و با افزایش حضور گردشگران و سرمایه گذاران موجب رونق اقتصادی و گردشگری منطقه می شود.


 آیا تلسکوپ مورد نظر طرح رصدخانه ملی ایران در ایران ساخته می شود؟

تلسکوپ ۳/۴ متری و سایر سازه های مربوطه مانند محفظه تلسکوپ و تجهیزات لایه نشانی توسط مهندسان و منجمان ایرانی طراحی و ساخته می شود. با این وجود بخش مدیریت و فنی و علمی طرح همواره از نظر کارشناسان و مشاوران خارجی برای اطمینان از صحت طراحی ها و ساخت و آزمون های مربوطه بهره مند شده است.


 آینه تلسکوپ از کدام کشور خریداری شده است؟

شیشه خام از شرکت شوت آلمان خریداری شده است و بر مبنای ویژگی های فنی، یکی از بهترین قطعه شیشه های تولید شده این شرکت است. صیقل شیشه در کشور فنلاد و توسط یکی از شرکت هایی که آینه تلسکوپ فضایی هرشل را صیقل داده است انجام گرفته است. تولید شیشه فرآیندی طولانی مدت است. صیقل آن حدود ۳ سال و آزمون کیفیت سنجی حدود ۱ سال طول کشیده است. آزمون اپتیکی توسط متخصصان ایرانی و با همکاری مشاوران خارجی انجام گرفته است. شیشه در سال ۱۳۹۳ به ایران منتقل شده است و برای تبدیل آن به آینه عملیات لایه نشانی اجرا خواهد شد.


 قله گرگش چگونه انتخاب شده است؟

مکان یابی طرح رصدخانه بین سالهای ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۷ با تحلیل اطلاعات مختلف به انجام رسیده است. بر این اساس قله دینوا و قله گرگش برای نصب تلسکوپ تحقیقاتی کلاس متوسط مناسب تشخیص داده شد. بر اساس مطالعات سالهای ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۹ سایت گرگش به دلیل مزیت نسبی رصدی، برای نصب تلسکوپ انتخاب شد.


 آیا آلودگی نوری مشکلی برای طرح رصدخانه ملی ایجاد نمی کند؟

آلودگی نوری، عارضه اجتناب ناپذیر توسعه شهری و صنعتی است. متاسفانه عدم اشاعه الگوی صحیح نور پردازی باعث اتلاف انرژی و آلودگی نوری شده است اما این معضل فقط محدود به رصدخانه ملی ایران نیست. طرح رصدخانه ملی جلسات متعددی با مدیران منطقه برگزار کرده و برنامه مشخصی برای اصلاح سبک نور پردازی ارایه کرده است که نه تنها تضمین کننده کاهش آلودکی نوری است بلکه از اتلاف بیهوده انرژی برق نیز جلوگیری می کند.


 راهبرد علمی طرح رصدخانه ملی ایران چیست؟

برنامه علمی رصدخانه ملی بر اساس استفاده از موقعیت جغرافیایی ویژه طرح، دید نجومی خوب، آموزش منجمان و پژوهش های تاثیر گذار چیده شده است. برنامه علمی تلسکوپ ۳/۴ متری در ۲ سند مکمل ارایه شده است که از لینک زیر قابل دریافت است. هر یک از تجهیزات رصدی دیگر طرح، اهداف علمی خود را دنبال می کند.

سند ۱

سند ۲


 نحوه همکاری رصدخانه ملی ایران با دانشگاهها و موسسات تحقیقاتی کشور چگونه است؟

با سرمایه گذاری انجام گرفته و بهره مندی از دید نجومی خوب، بهترین روش برای استفاده بهینه از رصدخانه ملی ایران نصب و بهره برداری تجهیزات متعدد رصدی برای رصدهای شب و روز است. از این رو، رصدخانه ملی ایران از دانشگاه ها و پژوهشگاه هایی که علاقمند توسعه نجوم رصدی هستند دعوت می کند تا ابزارهای رصدی حرفه خود را در این سایت نصب کنند و از مزایای آن از جمله پرسنل با تجربه و متخصص و همچنین پشتیبانی فنی بهره مند شوند. با این کار، هزینه سرمایه گذاری نظیر مکان یابی، احداث جاده و ارتباط داده و نظایر آن می تواند صرف انجام فعالیت های علمی و سرمایه گذاری در تجهیزات رصدی شود.


 دانشجویان چگونه می توانند با طرح رصدخانه ملی ایران همکاری کنند؟

دانشجویان دوره های کارشناسی ارشد و دکتری می توانند با تماس با دفتر طرح رصدخانه ملی ایران و ارسال رزومه خود اعلام آمادگی کنند. مدیریت علمی طرح بعد از بررسی رزومه ها با دانشجویان و متقاضیان تماس می گیرند. دانشجویان دوره های کارشناسی رشته های فیزیک (علاقمند به نجوم) نیز می توانند در دوره های آموزشی طرح رصدخانه ملی ایران شرکت کنند.