سایت گرگش

مکان یابی

فعالیت های مکان یابی از سال ۷۹ و حتی چهار سال زودتر از تصویب رسمی طرح رصدخانه ملی آغاز شده بودند. در این مطالعات پارامترهای بسیاری مورد توجه قرار گرفتند از جمله تلاطمات جوی،‌ سرعت و جهت باد، تاریکی و صافی آسمان،‌ دما و رطوبت وابسته و غیره. در سال ۱۳۸۸ و پس از اتمام تلاش های گسترده تیم‌های مکان یابی و مکان پایی، قله گرگش در ارتفاع ۳۶۰۰ متری برای ساخت رصدخانه ملی ایران انتخاب شد.

محل

سایت گرگش در نواحی مرکزی ایران و در عرض جغرافیایی ۳۳/۶۷۴ درجه شمالی و طول جغرافیایی ۵۱/۳۱۹ درجه واقع است. ارتفاع این سایت ۳۶۰۰ متر بالاتر از سطح دریا است. این قله در میان تمام کوه‌های رشته کوه کرکس بلندترین است و دارای شعاع ۵۰ کیلومتر می باشد. سایت گرگش در حدود ۳۰۰ کیلومتر در جنوب تهران و ۱۰۰ کیلومتر در شمال اصفهان واقع است.

تغییرات ریزدمایی

برای سنجش میزان تلاطمات جوی، رصدخانه ملی تغییرات دمایی قله گرگش را با فرکانس بالا (~۱ kHz) و توان تفکیک دمایی بالا (۰.۰۱ C) اندازه‌گیری کرده است. برای این منظور شش دکل در قله گرگش نصب شدند. سنسورهایی که از سیم‌های خالص پلاتینی ساخته شده بودند، به صورت جفتی در ۸ سطح از ارتفاع ۳ الی ۱۵ متر و با فاصله افقی ۲ متر از یکدیگر کار گذاشته شدند. برای اطلاع از وضعیت فعلی آب‌وهوایی سایت گرگش به پایشگاه سایت مراجعه کنید.

اندازه‌گیری دید نجومی

یکی از کلیدی ترین پارامترهایی که در انتخاب محل مناسب برای یک رصدخانه مورد توجه قرار می‌گیرد، دید نجومی است. دید نجومی میزان محو شدن ظاهری و چشمک زدن اجرام نجومی را در اثر تلاطمات جوی اندازه می‌گیرد که خود اثرش را در پارامتر شکست اپتیکی نشان می‌دهد. دید نجومی قله گرگش از دوره های ابتدایی مکان پایی تا کنون اندازه گیری شده و در حال حاضر سامانه Auto DIMM مسئول اندازه‌گیری و نگهداری داری آرشیو داده‌های آن است. در شکل نتیجه اندازه گیری پارامتر دید نجومی را دو تابستان سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ مشاهده می کنید که نشان می دهد دید نجومی بیش از ٪۷۰ مواقع در قله گرگش در حدود ۰/۵۵ تا ۰/۷ است که این در مقایسه با دیگر سایت‌های رصدی دنیا بسیار مناسب است.

 

مقایسه داده‌های دید نجومی سایت گرگش بین سه ماه تابستان سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰

در نهایت باید اشاره کرد که با توجه به اینکه قله گرگش در مکانی نسبتاً خشک در روی کره زمین قرار دارد و همچنین داده‌های هواشناسی نشان می دهد که در سال حدود ۲۳۰ شب آسمان گرگش صاف است،‌ می‌توان انتظار داشت که در طول تابستان و پاییز حدوداً ٪۶۰ شبها فوتومتریک و مناسب رصد خواهند بود.